داستان ها نشان دهنده بنیادهای فکری و فرهنگی هر جامعه هستند و کشف عناصر زیربنایی و لایه های زیرین داستان ها، نمایان گر ویژگی های اجتماعی هر ملت است. مقاله حاضر در پی آن است تا با رویکرد نشانه شناسی و الگوی کنشگران گرمس داستان های کودک و نوجوان تاجیکی را تحلیل نموده و به زیربناهای فرهنگی و اجتماعی نهفته در این داستان ها و ارتباط آن با مبانی و چارچوبه های کلی فرهنگ و آموزش در آن کشور دست یابد. برای این منظور، تعداد 5 داستان از 100 جلد کتاب داستان کودک و نوجوان تاجیکی به صورت نمونه گیری هدفمند انتخاب گردید. یافته های این تحقیق نشان می دهد این داستان ها در صدد باوراندن و نزدیک کردن مخاطب به مفاهیم و پیام هایی همانند اعتماد به نفس، کمک به مظلوم، شجاعت، احترام به پدر و مادر و آزادی و دور کردن مخاطب از برخی باورها و مفاهیمی همچون تنبلی، غرور وظلم و ستم هستند.

یکی از موضوع های اساسی دنیای مدرن، مساله از خودبیگانگی است که در این مقاله، به بررسی این مساله در داستان های کودک و نوجوان پرداخته شده است. در این پژوهش، با رویکردی غیرپیدایشی، مولفه های ازخودبیگانگی در داستان های یادشده، بررسی و روندهای ازخودبیگانگی مطرح شده در این داستان ها مشخص شده است. همچنین، همانندی ها و ناهمانندی های داستان های دو گروه سنی کودک و نوجوان، در طرح این موضوع، مورد مطالعه قرار گرفته است. برای داده یابی، پژوهش گر از روش اسنادی و به منظور داده کاوی، از روش تحلیل محتوای قیاسی و استقرایی مایرینگ بهره گرفته است. نمونه، از نوع هدفمند بوده که شش داستان را شامل می شود. نتایج نشان داد که در این داستان ها، مولفه های ازخودبیگانگی وجود دارد که بسامد آن در داستان های نوجوان، بیش تر است. روندهای ازخودبیگانگی مشاهده شده در این آثار عبارتند از: گذار از روح فردی به جمع گرایی افراطی و گذار از روح جمعی به فردگرایی افراطی. در داستان های نوجوان هر دو روند و در داستان های کودکان تنها روند نخست مشاهده می شود.

ژانر وحشت از جمله ژانر های جذّاب برای کودکان و نوجوانان بوده، که کمتر مورد توجّه منتقدین و پژوهشگران واقع شده است. بر اساس اهمیّت شایانی که این ژانر، در عرصه تولیدات ادبیِ حوزه-ی کودک و نوجوان دارد، در تحقیق حاضر در صدد هستیم با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی عنصر شخصیت به عنوان یکی از مهمترین عناصر داستانی در ژانر وحشت داستان های کودک و نوجوان ایران بپردازیم و ابعاد مختلف این مساله را تبیین نماییم. بر این اساس در تحقیق حاضر بیست و پنج داستان کودک و نوجوان با ژانر وحشت از نویسندگان مختلف انتخاب شده و بر مبنای اصول و قوائد نقد داستان، به بررسی و تبیین ابعاد مختلف عنصر شخصیت در آن ها خواهیم پرداخت.

ماندالا یکی از مهم ترین کهن الگوهای یونگ است که با برخی اعداد، اشکال هندسی و مفاهیم ارتباط دارد. مهم ترین مضمون آن وحدت و برجسته ترین شکل هندسی آن، دایره می باشد که می توان نمود آن را در هنر و ادبیات مشاهده کرد. نویسندگان داستان های کودک و نوجوان از کهن الگوهای اساطیری به عنوان ابزاری برای غنای داستان های خود بهره برده اند. ماندالا یکی از این کهن الگوهاست که در داستان های کودک و نوجوان مورد استفاده قرار گرفته است. با توجه به این که نویسندگان کودک و نوجوان گرایش زیادی به اساطیر دارند و لازم است با دیدی علمی به استفاده از این ابزار کارآمد پرداخته شود، در این مقاله سعی شده است به روش کتابخانه ای و با رویکردی توصیفی-تحلیلی بازتاب ماندالا در داستان های کودک و نوجوان بررسی شود. به همین منظور ابتدا ماندالا به صورت مختصر تعریف شده و سپس این نوع کهن الگو در داستان های کودک و نوجوان مورد تحلیل قرارگرفته است. به نظر می رسد ماندالا در داستان های کودک و نوجوان در قالب نمادهایی مانند زمان، ماه، خورشید، غار، چشمه، اعداد و دایره بیان شده است. اهداف 1. ارایه تحلیل الگوهای ماندالا در ادبیات داستانی کودک و نوجوان 2. بررسی کارکرد ماندالا در ادبیات کودک و نوجوان سوالات 1. ماندالا به چه شکل هایی در ادبیات داستانی کودک و نوجوان بروز یافته است؟ 2. حضور ماندالا در ادبیات کودک و نوجوان چه کارکردی دارد؟

طنز که از مهم ترین انواع ادبی محسوب می شود، پیشینه ای طولانی در ادبیات جهان دارد. ادبیات کودک و نوجوان به دلیل نوع خاص مخاطب آن، همواره محملی مناسب برای ایجاد طنز بوده است. منتقدان و پژوهشگران متعددی در سده اخیر، درباره طنز و انواع روش های پرورش آن، صحبت کرده اند. یکی از این نظریه پردازان برجسته، ایوان فوناژی است که آراء او در زمینه طنز به ویژه طنز در داستان های کودک و نوجوان-اگرچه در ایران، چندان شناخته شده نیست-در زمره بهترین، نظریه های طنز است. در این مقاله، برمبنای نظریه ایوان فوناژی و با توجه به یکی از مهم ترین مولفه های طنزپردازی او؛ یعنی عنصر «تخریب حدس» به بررسی برخی داستان های کودک در ایران که توسط مشهورترین نویسندگان این حوزه در دوره معاصر تدوین شده است از جمله فرهاد حسن زاده، شهرام شفیعی، احمد عربلو، سوسن طاقدیس و سعید هاشمی، پرداخته می شود. در نظریه فوناژی تعریفی خاص از تخریب حدس ارایه شده و برمبنای آن، برخی آثار داستانی کودک نیز تحلیل شده است.

هر اسمی نماد و نشانه ای است برای مسمای خود، و اسم بدون مسمی، نامفهوم و گنگ خواهد بود. در دنیای اجتماعی انسان ها، خیلی از نام ها و اسم و رسم ها اعتباری هستند و صرفاً علت نامگذاری، توافق و قراردادی است که انسان ها در طول زمان بدان پایبند شده اند. اما حقایق عالم با نام های خود یکپارچه و در حال وحدت هستند. به طور مثال اسمای حسنای الهی صرفاً یک اسم گذاری تن ها نیست بلکه هر اسم به حقیقت و شأنی از شئون الهی اشاره دارد. در دنیا شاید همه نامگذاری ها چنین تناسب و پیوستگی حقیقی ای نداشته باشند چرا که بیشتر نامگذاری ها از طرف انسان ها انتخاب شده است. اما برخی از مکان ها، زمان ها و یا اعمالی هستند که نامگذاری آن ها بی تناسب با حقیقت آن ها نیست و اسم آن ها راهی به سوی حقیقت در پیش انسان باز می کند. یکی از عناصرمهم درداستان ها که استعدادهای هنری نویسنده را نمایان نموده وباعث پرورش وتکامل روند خلق داستان ویکی از عوامل جذب مخاطب ونقطه قوت داستان است و کیفیت روانی اخلاقی داستان را شکل می دهد استفاده از نام های انتخاب شده مرتبط با ویژگی شخصیت است که به شناخت بهتر شخصیت افراد درداستان کمک می کند و از نظر درک روانی ورفتاری حایظ اهمیت است. رابطه معنایی اسم با شخصیت وآشنایی با فرهنگ نام ها، می تواند به شخصیت پردازی موفق تری بیانجامد، چراکه بسیاری از زیاده گویی ها و صحنه پردازی ها رابرای تعریف و شناسایی افراد در داستان را می توان حذف کرد. هدف از تدوین مقاله ی حاضرآن است که نام های انتخابی توسط نویسندگان کودک و نوجوان دسته بندی شده وارتباط آن از نظر معنی با شخصیت های داستان بررسی شود. هدف از این تحقیق بررسی وکارکردنام ها و ارتباط نام با شخصیت ها در داستان های کودک و نوجوان است، واین که از چه نام هایی با چه ویژگی استفاده شده است.

هدف این پژوهش، فهم دیدگاه کارشناسان در مورد روش های انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی از طریق پویانمایی است. دلیل اصلی توجه به این امر، استراتژیک بودن ژانر پویانمایی برای کودکان است؛ ژانری که می تواند به عنوان جزئی از فرآیند رشد کودک و وسیله نهادینه شدن انواع مفاهیم اجتماعی و فرهنگی موردنیاز وی در طول زمان رشد به حساب آید. از این رو مفاهیم منتقله و روش های نهادینه شدن صحیح مفاهیم، برای استفاده از این ابزار در فرایند رشد کودک، اهمیت خواهد داشت. این پژوهش با استفاده از روش کیفی انجام شده و از طریق مصاحبه عمیق با کارشناسان، اطلاعات و داده ها جمع آوری گردیده است. همچنین، از روش مقایسه دائمی برای تجزیه و تحلیل داده ها استفاده شده است. به منظور همگرایی مصاحبه ها و نیز نگاه عملی به موضوع، تأکید در مصاحبه ها بر نمونه ای ایرانی از تولیدات مرکز صبا با نام «پهلوانان» بود؛ که به داستان هایی از زندگی پوریای ولی به عنوان یک اسطوره ایرانی می پردازد. نتایج پژوهش نشان می دهد که : «ساخت مفهوم توسط کودک به جای انتقال آن» ، «تقویت بازارهای جانبی (ایجادپیوست فرهنگی) به عنوان تحکیم کننده انتقال مفاهیم»، «تولید پویانماییهای صامت(بدون دیالوگ)»، «الگو پروری»،«توجه انتقال مفاهیم بر اساس مقتضای سنی کودک»، «انتقال مفاهیم در حاشیه به جای متن پیام»،«استفاده از روش یادگیری پنهان»،« اصالت داستان زیبا و متناسب با مفهوم در نوشتن فیلم نامه»، از مهم ترین روش های انتقال مفاهیم فرهنگی و اجتماعی از طریق پویانمایی است.